Het begint bijna altijd onschuldig. Een match op een datingapp, een paar leuke gesprekken, en al snel stuurt de ander foto’s: een kop koffie op een terras, een uitzicht vanaf het balkon, een wandeling langs de gracht. Het voelt persoonlijk en echt. Pas weken later, als er om geld wordt gevraagd voor een ziekenhuisrekening of een vastgelopen bankoverschrijving, gaat er bij sommige mensen een alarmbel af.
Datingfraude is in Nederland geen randverschijnsel. In oktober 2025 hield de politie in Utrecht twee vrouwen aan die via datingapps minstens 26 mensen samen zo’n 550.000 euro afhandig zouden hebben gemaakt. De Fraudehelpdesk waarschuwt al jaren dat slachtoffers vaak duizenden euro’s kwijtraken, en dat schaamte veel mensen ervan weerhoudt om aangifte te doen. Wie vroeg twijfelt, kan veel ellende voorkomen. En juist de foto’s die een oplichter stuurt, vertellen vaak meer dan hij zelf doorheeft.
Waarom foto’s de zwakke plek van een oplichter zijn
Een nepprofiel staat of valt met beeld. Een oplichter heeft foto’s nodig van een aantrekkelijk persoon, maar ook van een geloofwaardig leven: een huis, een werkplek, een stad. Die foto’s zijn bijna nooit van hemzelf. Ze komen van gestolen Instagram-accounts, stockfotosites of oude profielen van echte mensen die geen idee hebben dat hun gezicht wordt misbruikt.
Daardoor ontstaat een gat tussen het verhaal en het beeld. De match zegt in Amersfoort te wonen, maar de foto “vanuit mijn keukenraam” laat een straat zien die nergens in Nederland voorkomt. Of het verhaal klopt wel met Nederland, maar de foto’s zijn gemaakt in een heel andere stad dan genoemd. Dat soort tegenstrijdigheden zijn lastig te zien als je verliefd bent, maar goed te controleren als je weet waar je op moet letten.
Stap een: omgekeerd zoeken naar de foto
De eerste controle is de eenvoudigste. Sla de profielfoto op en zoek ermee in Google Lens, Bing Visual Search of TinEye. Duikt dezelfde foto op bij een ander account met een andere naam, of op een fotosite als stockbeeld, dan weet je genoeg. Een echte persoon die op een datingapp zit, gebruikt zelden foto’s die al jaren op het internet rondzwerven.
Een lege zoekuitslag betekent niet automatisch dat de foto echt is. Oplichters gebruiken steeds vaker foto’s uit privé-accounts die niet door zoekmachines worden geïndexeerd, of laten met AI gezichten genereren die nergens anders bestaan. Over die laatste categorie schreven we eerder in ons stuk over deepfakes en geolocatie. Daarom is het slim om verder te kijken dan het gezicht, naar de omgeving op de foto.
Stap twee: klopt de plek met het verhaal?
Hier komt visuele geolocatie in beeld. GeoPin kijkt niet naar wie er op een foto staat, maar naar waar die is gemaakt. Het model vergelijkt de achtergrond met een index van miljoenen straatbeelden uit heel Nederland en let op gevels, dakvormen, lantaarnpalen, fietspaden en de manier waarop gebouwen ten opzichte van elkaar staan. Je krijgt een voorspelde locatie met coördinaten en een confidence score terug.
Voor datingfraude is dat vooral nuttig bij de “alledaagse” foto’s die een match stuurt om zijn verhaal te onderbouwen. Denk aan een foto van de straat voor zijn huis, een selfie op het station, of een terras in “zijn” stad. Upload zo’n foto en vergelijk de uitkomst met wat er in de chat is verteld. Wijst GeoPin met hoge zekerheid naar de genoemde wijk, dan is dat een geruststellend signaal. Komt er een plek uit die tweehonderd kilometer verderop ligt, dan is dat iets om op door te vragen.
Ook een lage score kan iets zeggen. GeoPin is gebouwd voor Nederland. Als een foto die zogenaamd in Zwolle is gemaakt nergens in de Nederlandse index een goede match oplevert, is de kans groot dat het beeld uit het buitenland komt. Dat is geen bewijs op zich, want donkere, wazige of sterk ingezoomde foto’s leveren ook lage scores op, maar het is wel een reden om kritischer te kijken.
Een voorbeeld: Mark uit Haarlem
Stel: Sandra leert via een app Mark kennen. Hij is ingenieur, woont volgens zijn profiel in Haarlem en werkt tijdelijk op een project in het buitenland. Ze appen dagelijks. Mark stuurt foto’s van zijn appartement en een plaatje van “mijn straat, ik mis hem nu al”. Na drie weken vraagt hij of Sandra kan helpen met 2.000 euro, omdat zijn buitenlandse rekening tijdelijk is geblokkeerd.
Sandra twijfelt en zoekt eerst de profielfoto op. Niets. Dan uploadt ze de foto van de straat in GeoPin. De voorspelling wijst niet naar Haarlem, maar komt met een lage score uit op een willekeurige plek, en de rijtjeshuizen met hun brede dakoverstekken en de geparkeerde auto’s met witte in plaats van gele kentekenplaten lijken bij nader inzien helemaal niet Nederlands. Als ze Mark vraagt in welke straat hij precies woont, ontwijkt hij de vraag. Dat is precies het patroon waar de Fraudehelpdesk voor waarschuwt.
Het omgekeerde kan ook. Een vriendin van Sandra twijfelt aan haar nieuwe date, maar de foto van zijn fietsenstalling wijst keurig naar een straat in Leiden, precies zoals hij vertelde. Dat bewijst niet dat hij een goed mens is, maar het haalt wel één zorg weg. Geolocatie is in dat opzicht net zo goed een manier om iemand het voordeel van de twijfel te geven.
Andere signalen om op te letten
Een foto die niet klopt, staat zelden op zichzelf. Oplichters volgen vaak hetzelfde draaiboek, en wie de signalen kent, ziet ze sneller. De belangrijkste zijn:
- De ander wil snel van de datingapp af en verder via WhatsApp of Telegram.
- Er is altijd een reden waarom videobellen of afspreken niet lukt.
- Het verhaal bevat een buitenlands element: een booreiland, een missie, een project in het buitenland.
- Er wordt geld gevraagd, eerst een klein bedrag en daarna steeds meer.
Herken je een of meer van deze punten, dan is het verstandig om de foto’s die je hebt gekregen eens kritisch te bekijken. Omgekeerd zoeken en geolocatie kosten je een paar minuten, en kunnen je veel geld en verdriet besparen.
Respecteer ook de privacy van de ander
Een kanttekening is op zijn plaats. Geolocatie is een krachtig hulpmiddel, en het is bedoeld om verhalen te controleren, niet om iemand te achtervolgen. Gebruik het op foto’s die iemand je zelf heeft gestuurd, als je twijfelt aan wie je spreekt. Ga niet op zoek naar het huisadres van iemand die je nog nooit hebt ontmoet en die gewoon eerlijk is. We gingen eerder dieper in op de privacyrisico’s van geotagging, en die gelden andersom net zo goed voor jou: deel zelf ook niet te snel foto’s van je eigen straat met iemand die je nog niet kent.
GeoPin herkent geen gezichten en is daar ook niet voor gebouwd. Het model kijkt alleen naar de omgeving, en geüploade foto’s worden verwerkt volgens de AVG.
Wat te doen als je fraude vermoedt
Twijfel je aan een match, maak dan geen geld over, ook niet als de ander aandringt of emotioneel wordt. Bewaar de chats en foto’s, meld het profiel bij de datingapp en neem contact op met de Fraudehelpdesk. Ben je al geld kwijt, doe dan aangifte bij de politie en bel direct je bank. Hoe sneller je handelt, hoe groter de kans dat een betaling nog kan worden tegengehouden.
Check een foto met GeoPin
Heb je een foto gekregen waarvan je wilt weten of die echt is gemaakt waar de ander zegt? Upload hem op GeoPin en zie binnen enkele seconden waar het beeld volgens het model vandaan komt. Wil je eerst weten wat er achter de schermen gebeurt, lees dan hoe GeoPin werkt.